Axit dạ dày là gì? Tác dụng của chúng trong hệ tiêu hóa ra sao?

Thứ sáu - 14/01/2022 02:31
Thành phần không thể thiếu trong hệ tiêu hóa của chúng ta chính là Axit dạ dày. Nhờ có axit dịch vị này, mà cơ thể chúng ta có thể tiêu hóa và hấp thu được các loại thức ăn được đưa vào. Tuy nhiên, các loại axit dạ dày nếu dư thừa hoặc thiếu hụt cũng không tốt cho sức khỏe dạ dày. Qua bài viết sau chúng ta cùng tìm hiểu axit dạ dày của chúng ta gồm những thành phần gì? Tình trạng axit dạ dày dư thừa hay thiếu hụt sẽ có những ảnh hưởng ra sao nhé!
Axit dạ dày là gì? Tác dụng của chúng trong hệ tiêu hóa ra sao?

Axit dạ dày là gì? Qúa trình tiết ra axit dịch vị dạ dày 


Axit dạ dày là một loại axit vô cơ mạnh có tên axit clohydric – HCL. Ở trạng thái cân bằng, axit này thường có nồng độ dao động trong khoảng 0,0001 đến 0,001 mol/l. Khi chỉ số đó cao hơn hoặc thấp hơn có thể là dấu hiệu cảnh báo sự bất thường của sức khỏe tiêu hóa.

Thành phần chính của axit dạ dày là axit HCl (Acid Clohydric). Nồng độ axit HCl thông thường trong dạ dày dao động khoảng 0,0001 – 0,001 mol/l. Độ pH thông thường tương ứng 4 và 3.

Theo các bác sĩ chuyên khoa, axit dạ dày đóng một vai trò vô cùng quan trọng đối với hệ tiêu hóa. Nó được xem là chất dịch tiêu hóa được tiết ra từ niêm mạc dạ dày khi tế bào Oxyntic hình thành Clohydric, góp phần tạo nên dịch vị dạ dày.

Ảnh minh họa
Axit dạ dày là một loại axit vô cơ mạnh có tên axit clohydric – HCL

Thực tế, bao tử sẽ tiết ra axit này theo một quá trình gồm 3 giai đoạn tương ứng với hoạt động tiêu hóa thức ăn. Cụ thể:

  • Giai đoạn 1 (cephalic): Sau khi tiếp nhận mùi vị của đồ ăn đi vào dạ dày, dây thần kinh phế vị ở tiểu não và cuống não sẽ được kích thích và truyền tín hiệu về hệ thần kinh trung ương. Tiếp đến, não bộ sẽ chỉ đạo hoạt động tiết axit (khoảng 30% chất này được sản sinh và sẵn sàng tham gia vào quá trình tiêu hóa thức ăn).
  • Giai đoạn 2 (diễn ra ở dạ dày): Axit trong dạ dày vẫn liên tục được tiết ra đến 60% bởi hoạt động co bóp nghiền nhỏ thức ăn đang không ngừng sản sinh dịch vị.
  • Giai đoạn ruột: Còn lại 10% lượng acid sẽ được tiết ra khi phần lớn khối lượng bán lỏng của thức ăn di chuyển hết xuống phần ruột non.

Như vậy có thể thấy rằng trong suốt quá trình tiêu hóa, dịch axit dạ dày liên tục được tiết ra và đảm nhận vai trò hết sức quan trọng.
Thường thì không phải lúc nào trong dạ dày bạn cũng có lượng acid nhiều. Chỉ khi có sự kích thích, các tế bào nhận chỉ thị từ hệ thần kinh mới bắt đầu sản sinh acid. Điều này xảy ra nhiều khi bạn đói.

Tuy nhiên, lượng axit này chỉ nên được tiết ở mức vừa đủ để đảm bảo dịch vị trong trạng thái cân bằng.

Vai trò của việc cân bằng axit dạ dày

Axit dạ dày mặc dù không phải là enzyme tiêu hóa nhưng lại đóng vai trò vô cùng quan trọng với hoạt động của hệ tiêu hóa. 
Công dụng chính của axit dạ dày là giúp hòa tan các loại muối khó tan trong quá trình ăn uống. Axit clohydric còn có tác dụng xúc tác các phản ứng thủy phân những loại chất trong thực phẩm như: đạm, chất đường bột,…

Những chất thành sẽ được thủy phân thành các thành phần đơn giản, cơ thể dễ hấp thụ hơn.Axit dạ dày đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với quá trình chuyển hóa thức ăn ở dạ dày và ruột. Sau khi được niêm mạc dạ dày tiết ra, lượng axit này sẽ cùng với enzym tiêu hóa tham gia vào hoạt động co bóp, nghiền nát thức ăn. Chúng góp phần đẩy nhanh các giai đoạn tiêu hóa cũng như bảo vệ tối đa chức năng dạ dày.

Axit dạ dày cần được cân bằng để ổn định môi trường tiêu hóa trong dạ dày. Nồng độ axit dạ dày khi tăng lên hoặc giảm xuống dưới mức bình thường đều co thể gây ra nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe dạ dày.
Nếu nồng độ axit HCl quá thấp (dưới 0,0001 mol/l và pH > 4,5) sẽ khiến cho tình trạng tiêu hóa khó khăn. Chính vì vậy bạn sẽ bị đầy hơi, ăn uống khó tiêu.

Axit Clohydric còn có tính sát khuẩn rất mạnh. Nhờ đó mà có thể tiêu diệt được vi khuẩn hay các mầm bệnh xâm nhập dạ dày thông qua thức ăn. Điều này giúp ngăn ngừa hiệu quả nguy cơ nhiễm trùng. Nếu lượng axit dạ dày quá thấp, các vi khuẩn sẽ dễ sinh sôi hơn trong hệ tiêu hóa và tăng nguy cơ gây ra các bệnh đường tiêu hóa. Trong đó, nghiêm trọng nhất là ung thư dạ dày.
 

Tình trạng dư thừa và thiếu hụt axit dạ dày

Thiếu hụt hoặc dư thừa là những vấn đề thường liên quan đến loại axit vô cơ này. Vậy dư axit dạ dày là gì, khi nào bị coi là thiếu hụt axit dịch vị?

Dư axit dạ dày

Ảnh minh họa
Một người bị dư axit dạ dày khi nồng độ pH trong dạ dày < 3.5 (nồng độ axit trong dạ dày lớn hơn 0,001 mol/l)

Một người bị dư axit dạ dày khi nồng độ pH trong dạ dày < 3.5 (nồng độ axit trong dạ dày lớn hơn 0,001 mol/l). Tình trạng này được xem là phổ biến hơn thiếu hụt axit, nếu để kéo dài có thể gây trào ngược, viêm loét thậm chí là thủng dạ dày.

Một số triệu chứng giúp nhận diện:

  • Đầy hơi, sôi bụng: Biểu hiện khó chịu này thường xuất hiện sau khoảng 1h khi đã ăn no. Bởi lúc này axit dịch vị thiếu hụt, làm thức ăn khó được tiêu hóa gây nên tình trạng ứ đọng, lên men.
  • Thường xuyên ợ chua, vị chua trong miệng kéo dài: Hơi từ thực quản, dạ dày đẩy lên khoang miệng gây mùi chua khó chịu kéo dài, kèm theo các cơn ợ chua liên tiếp. Đây là hậu quả của việc thức ăn đã được lên men nhưng không thể tiêu hóa, chỉ được “giải quyết” qua các lần ợ tại khoang miệng.
  • Nước tiểu sẫm màu
  • Rối loạn tiêu hóa, có thể là táo bón hay tiêu chảy
  • Khó tập trung, mệt mỏi, căng thẳng thần kinh
  • Trào ngược dạ dày: Hơi tồn đọng trong dạ dày quá lâu sẽ gây áp lực cho cơ vòng. Vì thế mà ngay cả khi không có thức ăn trong dạ dày thì người bị dư axit vẫn bị trào ngược.
  • Thèm ăn: Người bệnh có cảm giác đói ngay sau khi ăn bởi lúc này chức năng dạ dày đã suy giảm. Đồng thời, quá trình chuyển hóa, hấp thụ thức ăn cũng kém đi khiến người bệnh thèm ăn, tăng tiết dịch vị.

Nguyên nhân axit dạ dày tăng

Lượng axit trong dạ dày cao chủ yếu liên quan đến thói quen ăn uống, sinh hoạt:

  • Lạm dụng chất kích thích: Rượu bia, thuốc lá có thể làm cho niêm mạc dạ dày bị bào mòn, khiến dịch vị phải tiết nhiều hơn dẫn đến axit bị dư thừa. Lúc này, các cơn đau dạ dày sẽ trở nên dai dẳng và khó chữa hơn.
  • Đồ ăn, gia vị cay nóng: Thực phẩm bị tẩm ướp quá nhiều gia vị sẽ kích thích niêm mạc phải tiết nhiều hơn mức cho phép, dẫn đến các dấu hiệu dư axit dạ dày.
  • Thức ăn nhanh: Đồ ăn chiên qua nhiều dầu, đồ chế biến sẵn, thức ăn đóng hộp cũng có thể dẫn tới hiện tượng dư axit.
  • Lo âu căng thẳng kéo dài: Stress thường xuyên gây căng thẳng, mệt mỏi và tác động không nhỏ đến hệ thần kinh. Điều này gây áp lực cho dạ dày và khiến bao tử dư thừa axit.
  • Ngủ muộn, bỏ ăn: Ngủ thiếu giấc, bỏ bữa nhiều khiến cho dạ dày phải liên tục co bóp trong tình trạng “trống rỗng”. Điều này làm cho dạ dày bị tổn thương, gây ra các ổ viêm loét, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe tổng thể.

Lượng axit dư thừa nhiều là nguyên nhân chính gây ra chứng trào ngược dạ dày thức quản. Lúc này axit sẽ khiến cho niêm mạc dạ dày cũng như thực quản bị ăn mòn. Lâu ngày sẽ kích thích sự phát triển của các phản ứng viêm. Đồng thời làm tăng nguy cơ viêm loét dạ dày thực quản hay xuất huyết dạ dày

Ảnh minh họa
Lượng axit dư thừa nhiều là nguyên nhân chính gây ra chứng trào ngược dạ dày thức quản

Những cách làm giảm axit dạ dày

Axit dạ dày khi tiết ra quá nhiều và dư thừa sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến niêm mạc dạ dày của bạn. Chính vì vậy, khi có các dấu hiệu tăng axit dạ dày, bạn có thể áp dụng một số cách dưới đây để làm giảm tình trạng axit dạ dày:

  • Tránh sử dụng các loại thức uống có gaz, hạn chế dùng các loại nước có nhiều axit dạ dày như nước chanh, nước cam,… Các thức uống này có thể khiến cho tình trạng dạ dày trở nên khó chịu hơn.
  • Các thực phẩm chua cay, nhiều gia vị cay nóng cũng nên hạn chế dùng nếu bạn đang bị tăng axit dạ dày.
  • Không nên hút thuốc lá, sử dụng các thức uống có cồn như bia, rượu vì khiến cho lượng axit dạ dày tăng lên cao, gây ra trào ngược dạ dày và các bệnh dạ dày như viêm loét, xuất huyết tiêu hóa,…
  • Mỗi sáng nên dùng 1 ly nước ấm để giúp làm sạch đường ruột và giúp làm loãng axit dạ dày còn dư thừa sau một giấc ngủ.
  • Bổ sung các loại trái cây mọng nước, không có vị chua vào thực đơn hàng ngày.
  • Không nên nhịn đói, cần ăn uống đúng giờ để tránh axit dạ dày tăng cao.
  • Chú ý ngủ sớm để tránh tăng axit dạ dày.

Thiếu axit dịch vị

Trái với axit trong dạ dày nhiều, việc thiết hụt axit xảy ra khi nồng độ pH > 4.5. Việc lượng axit của dịch vị bao tử ít hơn chỉ số cơ bản cũng phản ánh sự bất thường của hệ tiêu hóa.

Còn được biết đến với thuật ngữ y học là Hypochlorhydria, đặc trưng bởi tình trạng dạ dày không sản xuất đủ axit Clohydric. Những người bị Hypochlorhydria có thể sẽ gặp các vấn đề về tiêu hóa, thiếu hụt dinh dưỡng hay tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiêu hóa. Khi tình trạng này xảy ra, người bệnh có thể gặp phải các triệu chứng sau:

  • Thường xuyên bị đầy hơi, chướng bụng, có cảm giác ậm ạch khó chịu.
  • Miệng đắng.
  • Trên da xuất hiện các nốt mẩn đỏ, gây cảm giác ngứa ngáy.

Nguyên nhân của tình trạng này có thể là:

  • Vấn đề tuổi tác
  • Căng thẳng kéo dài
  • Sử dụng kéo dài thuốc kháng axit hay thuốc ức chế bơm proton
  • Nhiễm khuẩn
  • Thiếu kẽm
  • Phẫu thuật dạ dày

Biến chứng có thể gặp phải:

  • Tăng sinh hại khuẩn trong dạ dày, gây nên hiện tượng rối loạn đường tiêu hóa thậm chí là viêm loét, xuất huyết, nguy hiểm nhất là ung thư.
  • Tăng nguy cơ tiểu đường, viêm gan, hen suyễn.

Từ những dấu hiệu và biến chứng kể trên, có thể thấy việc thiếu hụt axit dịch vị tương đối nguy hiểm. Khi không được phát hiện sớm và có biện pháp can thiệp phù hợp, tình trạng này có thể dẫn tới nhiều rủi ro nghiêm trọng, tác động trực tiếp đến sức khỏe.

Thiếu hụt - Dư axit dạ dày và cách điều trị

Khi nồng độ axit dạ dày bị mất cân bằng sẽ gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, khiến người bệnh phải đối mặt với nhiều biến chứng. Do vậy, mỗi người cần phải biết cách điều chỉnh, trả lại sự cân bằng cho loại axit đặc biệt này.

Biện pháp tại nhà

Ảnh minh họa
Kết hợp nghệ và mật ong điều trị dư axit dạ dày, đưa nồng độ pH về trạng thái cân bằng.

Nếu 1 người bị thừa axit trong dạ dày hoặc đang thiếu hụt axit dịch vị có thể áp dụng một số mẹo dân gian sau để đưa các chỉ số về trạng thái cân bằng:

  • Kết hợp nghệ và mật ong: Sử dụng mật ong trộn cùng tinh bột nghệ rồi tạo thành viên hoàn. Mỗi ngày dùng 3-5 viên hoàn mật ong tinh bột nghệ để diệt khuẩn, giảm viêm, điều trị dư axit dạ dày, đưa nồng độ pH về trạng thái cân bằng.
  • Sử dụng gừng tươi: Dùng gừng tươi rửa sạch và thái thành từng lát mỏng, sau đó ngậm gừng trong miệng nhằm loại bỏ lượng axit dư thừa.
  • Baking soda: Nếu chưa biết giảm axit dạ dày bằng cách nào thì bạn có thể tham khảo bột baking soda. Hãy dùng 1 lượng nhỏ loại bột này thêm vào các món ăn hoặc pha nước ấm để uống hằng ngày .

Trong quá trình áp dụng các mẹo vặt này, bạn nên ăn uống, sinh hoạt khoa học, nhất là bỏ rượu bia. Đây là yếu tố quan trọng giúp axit dịch vị không tăng, đồng thời kiểm soát tốt tình trạng viêm loét dạ dày

Bài thuốc Đông y trung hòa axit dịch vị dạ dày

Theo Đông y, sự gia tăng axit dạ dày làm cho Can và Tỳ suy yếu. Điều này khiến khí huyết kém lưu thông, ảnh hưởng không nhỏ đến dịch vị bao tử. Chính vì vậy mà y học cổ truyền sẽ đưa ra nguyên tắc điều trị chung là cải thiện chức năng tạng phủ , bồi bổ Can, Tỳ, Vị.

Một trong những bài thuốc nhận được sự đánh giá cao, tin tưởng của hàng ngàn bệnh nhân có thể kể đến Vị Quản Thống Tán - Hòa Vị KiệnTỳ Tán công thức gia truyền của nhà Thuốc Hoàng Thị Y Tông. Bài thuốc được sử dụng để điều trị chứng thừa - dư axit dạ dày, viêm loét dạ dày hiệu quả đã có hàng ngàn bệnh nhân kiểm chứng.

Bài thuốc bao gồm tổng thể 2 chế phẩm đặc trị

Vị Quản Thống Tán – Viêm loét do dư thừa axit dịch vị

  • Trị đau dạ dày ,dạ dày tá tràng loét do thực nhiệt gây ra ,hỏa uất ,khí uất , đại tiện táo bón ,đại tiện ra bọt nhậy .Hâu môn nóng rát đi đại tiện phân nát .
  • Can khí bất hòa ,sinh ra sôi bụng ,đầy bụng ,đau sóc bụng sườn ,ợ hơi .
  • Men gan cao ,trào ngược dạ dày và loét dạ dày do khuẩn Hp
  • Khôi phục nhu động ruột, làm lành tổn thương niêm mạc dạ dày, kích thích sản sinh mô cơ tế bào để phục hồi cấu trúc và chức năng dạ dày như khi chưa bị bệnh.
  • Tiêu diệt vi khuẩn HP và các tác nhân gây hại khác; tạo lớp màng bảo vệ, giúp dạ dày tránh được sự tấn công của axit dịch vị gây mòn niêm mạc.
  • Giảm đau, tiêu viêm, tăng cường hệ miễn dịch, kích thích tuần hoàn, phòng chống bệnh tái phát hiệu quả
    Ảnh minh họa
    Vị Quản Thống Tán – Viêm loét do dư thừa axit dịch vị


Hòa Vị Kiện Tỳ Tán 

  • Tái tạo niêm mạc dạ dày hỗ trợ và bồi bổ dạ dày cũng như cơ thể bệnh nhân.
  • Giúp người bệnh ăn cảm giác ngon. thức ăn tiêu hóa tốt,  kích hoạt cơ chế chống viêm và dự phòng nguy cơ tái phát, dự phòng ung thư dạ dày.
  • Điều hòa cân bằng axit dịch vị dạ dày
    Ảnh minh họa
    Điều hòa cân bằng axit dịch vị dạ dày

Tùy chứng trạng, bác sĩ đông y sẽ đưa ra chỉ định phù hợp nhất, thông thường bệnh nhân bị thừa axit dịch vị sẽ gây ra trào ngược. Để điều trị trào ngược axit dạ dày với bài thuốc Vị Quản Thống Tán người bệnh chỉ cần tuân thủ theo liệu trình mà bác sĩ hướng dẫn. Mỗi bệnh nhân trước khi dùng thuốc sẽ được bác sĩ thăm khám chi tiết, lên liệu trình mang tính cá nhân hóa theo từng bệnh nhân. Bởi vậy, thuốc có khả năng điều trị chuyên sâu, mang lại hiệu quả điều trị nhanh chóng.

Nhờ vậy, chỉ sau 2-3 tháng sử dụng thuốc bệnh nhân đã có thể thoát khỏi cảnh sống chung với các vấn đề do axit dạ dày gây ra. Ngoài ra, người bệnh khi điều trị bằng thuốc Vị Quản Thống hoàn toàn yên tâm sử dụng vì 100% dược liệu trong bài thuốc đều được đảm bảo đạt tiêu chuẩn  với nguyên tắc 3 KHÔNG: KHÔNG TÁC DỤNG PHỤ – KHÔNG GÂY MỆT MỎI – KHÔNG GÂY NHỜN THUỐC, khắc phục được các nhược điểm của thuốc Tây y, nên được chỉ định với cả bệnh nhân có cơ địa nhạy cảm, hấp thu kém như trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ sau sinh (6 tháng). 

Vị Quản Thống Tán có khả năng cân bằng axit dạ dày nhờ thành phần 100% dược liệu tự nhiên. Bài thuốc bào chế từ hơn 20 vị dược liệu quý.

Khi tuân thủ sử dụng thuốc điều trị viêm loét dạ dày, tá tràng, trào ngược dạ dày theo đúng liệu trình và hướng dẫn của nhà thuốc, tình trạng bệnh lý sẽ có sự thay đổi rõ rệt như sau:

  • Sau 3 đến 7 ngày: Thuyên giảm 50% triệu chứng ợ chua, buồn nôn, đắng miệng.
  • Sau 2 đến 3 tuần: Giảm 70% triệu chứng của trào ngược dạ dày.
  • Sau 2 tháng: Chức năng dạ dày được hồi phục, đồng thời ngăn ngừa bệnh lý quay trở lại

                                Hỗ trợ tư vấn Y Sĩ HOÀNG NGỌC DUNG
                                Địa chỉ liên hệ : 746 trần tất văn - kiến an - hải phòng
                                Số điện thoại - Zalo : 0936458687

Ảnh minh họa

Tác giả: Dung Hoàng ngọc

 Tags: axit dạ dày

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Nhà thuốc HOÀNG THỊ Y TÔNG - 200 năm chữa bệnh cứu người

HOÀNG THỊ Y TÔNG là nhà thuốc Đông y gia truyền có tuổi đời hơn 200 năm, được đông đảo người bệnh trên cả nước biết đến với những bài thuốc Nam ,thuốc Bắc đặc biệt, độc đáo, hiệu quả chữa bệnh cao. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, Nhà thuốc HOÀNG THỊ Y TÔNG vẫn luôn tự hào đóng góp tích cực trong sự...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết gì về bệnh Viêm loét dạ dày?

Thống kê
  • Đang truy cập11
  • Hôm nay580
  • Tháng hiện tại8,751
  • Tổng lượt truy cập14,607
Left-column advertisement
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
Gửi phản hồi