Cây Dạ Cẩm - Cây thuốc Nam chữa đau dạ dày hiệu quả

Thứ tư - 29/12/2021 19:58
Cây dạ cẩm, một loại cây mọc hoang với nhiều tên gọi dân gian khác nhau như cây loét mồm, đứt lưỡi, chạ khẩu cắm,…là một vị thuốc mà người dân tộc coi đó là vị thuốc quý với nhiều công dụng chữa bệnh. Đặc biệt, vào năm 1962, cây thuốc này được ghi danh trong danh sách cây thuốc trị dạ dày do bệnh viện Lạng Sơn nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi. Vậy cây dạ cẩm có tác dụng gì, dùng trong các bài thuốc nào. Xin mời các bạn cùng đọc bài viết sau.
Cây thuốc dạ cẩm chữa đau dạ dày
Cây thuốc dạ cẩm chữa đau dạ dày

1. Mô tả cây

Dạ cẩm còn có những tên khác như: loét mồm, đất lượt, đứt lướt, chạm khẩu cắm. Nó có tên khoa học Oldenlandia eapitellata Kuntze, thuộc họ Cà phê (Rubiaceae).
Cây dạ cẩm vốn có tên dân gian là loét mồm vì nhân dân vùng Lạng Sơn, Cao Bằng dùng chữa loét mồm, loét lưỡi. 

  • Đây là một loại cây bụi trườn bò, thường mượn cây khác để cuốn vào. Chiều dài trung bình thân cây khoảng 1 – 2m. Thân hình trụ, tại những đốt phình to ra, cây già sần sùi, màu xám mốc, không có lông. Thân non màu xanh hay tím, có lông đứng. Có nhiều đốt, khoảng cách các đốt 5 – 6cm, mấu to.
  • Lá Dạ cẩm là dạng lá đơn, mọc đối nhau. Lá hình bầu dục, đầu lá nhọn, dài từ 5 – 15cm, rộng từ 3 – 6cm. Có 4 – 5 cặp gân phụ. Mặt trên màu lục sẫm, có những nốt sần sùi nhỏ và có lông ngắn, mặt dưới màu lục nhạt, lông dài và nhiều, phiến dày. Cuống dài 3 – 4mm. Lá kèm gian cuống hình gai nhọn, 5 thùy, dài 3 – 7mm, có lông.
  • Hoa Dạ cẩm hình sim, mỗi sim có 6 – 12 hoa tụ lại thành hình cầu ở đầu cành hay kẽ lá. Hoa có màu trắng hoặc trắng vàng. Ống tràng có nhiều lông  nhỏ màu trắng bên trong, cánh hoa hình giáo cuộn ra ngoài. Bốn nhị dài 4,5 – 5mm, chỉ nhị tròn, dính họng tràng. Bao phấn hẹp dài, chia 2 thùy. Vòi nhụy dài 3,5mm, có lông ở 1/3 giữa vòi, đầu tách 2, bầu dưới 2 ô, có nhiều noãn đính trung trực. Mùa hoa thường bắt đầu từ tháng 4 – 11
  • Quả nang, tròn, vỏ có nốt sần nhỏ, cuống dưới 1mm, khi khô nứt vách rồi chẻ ô. Có nhiều hạt nhỏ nâu đen, có góc cạnh. mùa quả tháng 11 – 12.
Trên thực tế hiện nay người ta dùng 4 loại cây dạ cẩm, đều có dạng mô tả như bên trên. Nhưng thường thấy có 2 loại chính là dạ cầm thân tím và dạ cầm thân xanh .
  • Loại thân xanh: ít lông, có các đốt sát nhau trên thân cây.
  • Loại thân tím: toàn thân được bao phủ bởi lông mịn, thân cây có các đốt cách xa nhau.

2. Phân bố

Dạ cẩm là loại cây mọc hoang dại, trải rộng ở nhiều nước có khí hậu nhiệt đới ở châu Á như Việt Nam, Lào, Trung Quốc, Campuchia,…
Dạ cẩm mọc chủ yếu tại một số tỉnh trung du và miền núi phía Bắc nước ta như Cao Bằng, Lạng Sơn. Bắc Kạn, Thái Nguyên, Hòa Bình, Hà Giang,… Hiện tại đa phần chỉ thấy cây mọc hoang. Mùa thu hái hầu như quanh năm.

3. Bộ phận dùng, thu hái, chế biến, bảo quản

Người ta thường dùng lá và ngọn non để làm thuốc, có thể dùng toàn cây nhưng trừ bỏ rễ vì công dụng yếu hơn. 
Dược liệu hái về đem rửa sạch, phơi sấy khô để dùng dần hoặc đem nấu cao. Cần cất giữ thuốc nơi sạch sẽ, khô ráo, thoáng mát, tránh nơi ẩm thấp côn trùng ăn làm hư hại thuốc.
Mặc dù là một loại dược liệu lành tính, an toàn cho sức khoẻ và có thể sử dụng lâu dài nhưng các chuyên gia khuyên rằng, chỉ nên sử dụng với liều lượng thích hợp.

  • Với nước thuốc sắc: Chỉ nên uống 10 – 25g cây thuốc mỗi ngày.
  • Với dạng cao: Mỗi ngày chỉ nên dùng 60 – 90ml.
  • Với dạng dược liệu khô tán mịn: Tối đa 20 – 30ml/ ngày.
Ảnh minh họa
Cây dạ cẩm tươi thu hoạch sấy khô và tán mịn
 

Thành phần hóa học trong cây Dạ cẩm

  • Nghiên cứu thấy trong thân, lá, rễ có Alkaloid, Saponin, Iridoid, Tanin
  • Rễ dạ cẩm chứa alcaloid, saponin, tanin. Hàm lượng alcaloid toàn phần là 1,982%. Hai alcaloid tinh khiết đã được phân lập từ rễ. Saponin có chỉ số bọt là 25 và chỉ số phá huyết là 67

4. Công dụng – Tác dụng:

  •  Tác dụng: Thanh nhiệt giải độc, chỉ thống tiêu viêm, lợi tiểu.
  •  Công dụng: Chữa các bệnh viêm loét dạ dày, lở miệng lưỡi, viêm họng, lở loét ngoài da.

Theo Y học cổ truyền

Các tài liệu Đông y ghi chép lại rằng, dạ cầm là vị thuốc có vị ngọt hơi đắng, tính bình, quy vào kinh Tỳ và kinh Vị.

Công dụng: thanh nhiệt, thanh lọc cơ thể, giải độc tố, lợi tiểu, tiêm viêm, tiêu sưng, giảm đau, chữa loét miệng, tưa lưỡi, làm lành vết loét dạ dày, trung hòa acid dạ dày,…

Theo Y học hiện đại

Nghiên cứu của bệnh viện Lạng Sơn và đại học Y Hà Nội về cây dạ cẩm cho thấy, trong cây thuốc này có chứa thành phần chính gồm: Alcaloid, saponin, anthraglycosid, anthra glucozit, tanin.

Nhờ đó, loại cây này có tác dụng kháng viêm, sát khuẩn, làm lành vết loét tổn thương ở dạ dày, cải thiện tình trạng ợ hơi, ợ chua, trung hòa acid dạ dày, điều trị bệnh lý dạ dày rất hiệu quả. Ngoài ra, cây thuốc này còn có công dụng chữa trị viêm họng, các chứng viêm loét khoang miệng.

Công dụng của Dạ cẩm

Dạ cẩm có vị ngọt hơi đắng, tính bình. Có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, làm dịu cơn đau, tiêu viêm, lợi tiểu. Nó thường được người ta sử dụng để chữa:

  • Những cơn đau do viêm loét dạ dày, bao gồm cả các biểu hiện ợ hơi, ợ chua, khó tiêu, đầy bụng,… do viêm loét dạ dày mang lại.
  • Chữa lở lưỡi, loét miệng, làm mau lành các vết thương, giúp chóng lên da non.
  • Còn có thể phối hợp với cỏ bạc đầu, lá răng cưa giã đắp trị đau mắt.
  • Phối hợp với vỏ Đỗ trọng nam chữa bong gân.

Để sử dụng Dạ cẩm, người ta có thể dùng tươi, phơi khô sắc nước uống. Hoặc trên thị trường cũng đã có chế phẩm cao Dạ cẩm hay cốm Dạ cẩm, sử dụng khá hiệu quả. 

Chia sẻ bài thuốc chữa đau dạ dày - Giữ dạ dày luôn khỏe
Uống thuốc gì để khỏi bệnh đau dạ dày ? Vì đau dạ dày khó chịu lắm, gây phiền toái rất nhiều đến cuộc sống gia đình, công việc của người bệnh,.....Xem thêm

5. Cách dùng cây dạ cẩm chữa dạ dày đơn giản tại nhà

Sau những nghiên cứu của Bệnh viện Lạng Sơn và Đại học Y Hà Nội, cây dạ cẩm được đưa vào danh sách cây thuốc điều trị bệnh dạ dày hiệu quả. Dưới đây là các cách dùng cây dạ cẩm chữa đau dạ dày hiệu quả.

Bài thuốc 1 – Sắc nước thuốc chữa đau dạ dày

  • Thu hoạch 30g lá cây dạ cẩm, chọn phần lá và ngọn non, rửa sạch.
  • Sắc nước thuốc và chia thành 2 – 3 phần.

Khi uống có thể pha thêm một chút đường, uống trước bữa ăn hoặc ngay khi bị đau dạ dày.

Bài thuốc 2 – Chữa dạ dày bằng dạ cẩm và cam thảo

  • Tán 5kg dược liệu dạ cẩm sấy khô thành bột mịn, trộn cùng với 1kg bột cam thảo, cho vào lọ thuỷ tinh kín để bảo quản.
  • Lấy 15 – 20g thuốc bột, pha cùng nước sôi để uống.

Bạn có thể thêm đường để tạo vị ngọt cho nước thuốc dễ uống, mỗi ngày uống 2 – 3 lần để điều trị bệnh dạ dày hiệu quả. Đặc biệt, bài thuốc này dùng rất tốt cho người gặp triệu chứng ợ hơi, ợ chua, đầy hơi chướng bụng do viêm dạ dày nên nên.

Bài thuốc 3 – Làm cao dạ cẩm chữa bệnh dạ dày

Nguyên liệu cần chuẩn bị: 5kg lá dạ cẩm, 2kg đường phèn và 1 lít mật ong nguyên chất.

Cách làm như sau:

  • Lá thuốc rửa sạch, sau đó đun với nước nhiều giờ cho đến khi cô lại thành dạng cao lỏng.
  • Cho đường phèn vào nồi cao, khuấy đều cho đường tan hoàn toàn và cô đặc lại, cho tiếp mật ong vào nấu cùng.
  • Chờ đến khi thuốc nguội, cô đặc lại thành cao thì cho vào chai bảo quản dùng dần.

Mỗi lần bị đau dạ dày hay có triệu chứng ợ chua hoặc trước khi ăn, lấy 1 thìa cao pha với nước sôi để nguội và uống, ngày dùng 2 đến 3 lần.

Bài thuốc 4 – Chữa bệnh dạ dày bằng cốm dạ cẩm

Thêm một cách chữa dạ dày từ bài thuốc dân gian rất hay là bào chế cốm từ cây dược liệu dạ cẩm.

Để làm cốm, bạn cần chuẩn bị những nguyên liệu sau:

7kg lá loét miệng tán bột, 1kg cam thảo dạng bột, 2kg đường, hồ nếp.

Cách bào chế:

  • Trộn bột lá loét miệng, cam thảo vào hồ nếp và khuấy đều cho đến khi được hỗn hợp sánh đặc.
  • Thêm đường kính vào khuấy cho tan hoàn toàn.

Ngày 2 lần, lấy 10 – 15g thuốc uống lúc đau hoặc trước bữa ăn, trẻ em dưới 5 tuổi chỉ nên dùng 10g.

Bài thuốc 5 – Thuốc bôi từ cây dạ cẩm trị loét miệng 

Dùng cao dạ cẩm để bôi lên vết thương hoặc nếu không có cao chế biến sẵn bạn có thể tự làm nước thuốc từ cây lá tươi để chữa bệnh.

  • Giã nát một nắm lá thuốc, chắt lấy nước cốt và bôi vào vết thương bị lở loét trên miệng và lưỡi.
  • Nấu nước thuốc từ lá cây loét miệng, thu được nước sắc. Sau đó cho thêm mật ong vào với tỷ lệ 1:1, cô thành cao lỏng. Mỗi ngày dùng một ít cao thoa lên vết thương.
  • Nếu có cao dạ cẩm chế biến sẵn, bạn có thể thoa trực tiếp cao lên vết lở loét để chữa bệnh hiệu quả.

Lưu ý: Phải vệ sinh răng miệng sạch sẽ trước khi bôi thuốc.

Bài viết trên đã giới thiệu cho bạn đọc hiểu thêm về một loại cây thuốc Nam quý của bà con Dân tộc vùng cao. Tuy nhiên khi sử dụng người dùng cũng nên xin ý kiến hướng dẫn thêm của các thầy thuốc có chuyên môn, tránh gây ra phản ứng phụ không mong muốn. Khi có các dấu hiệu bị đau dạ dày, viêm loét dạ dày - tá tràng cần đến nơi khám chữa bệnh uy tín để được tư vấn và điều trị kịp thời.

Tham khảo thêm các bài thuốc chữa đau dạ dạ, viêm loét dạ dày tôt nhất hiện nay

Tác giả: Dung Hoàng ngọc

 Tags: đau dạ dày

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Nhà thuốc HOÀNG THỊ Y TÔNG - 200 năm chữa bệnh cứu người

HOÀNG THỊ Y TÔNG là nhà thuốc Đông y gia truyền có tuổi đời hơn 200 năm, được đông đảo người bệnh trên cả nước biết đến với những bài thuốc Nam ,thuốc Bắc đặc biệt, độc đáo, hiệu quả chữa bệnh cao. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, Nhà thuốc HOÀNG THỊ Y TÔNG vẫn luôn tự hào đóng góp tích cực trong sự...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết gì về bệnh Viêm loét dạ dày?

Thống kê
  • Đang truy cập12
  • Hôm nay587
  • Tháng hiện tại8,758
  • Tổng lượt truy cập14,614
Left-column advertisement
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
Gửi phản hồi